آغاز نهضت اسلامي به رهبري امام خميني

توضيحات مربوط به درس:

ضرورت اصلاحات سياسي و اقتصادي از جمله اصلاحات ارضي، مسأله‌اي است كه در قرن بيستم مورد توجه بسياري از كشورها قرار گرفت و هدف از انجام آن ايجاد رفاه نسبي توده مردم و جلوگيري از نارضايتي و در نهايت انقلاب آنان بود. اما در عمل نحوه انجام اين اصلاحات در برخي از كشورها به صورتي بود كه نتيجه كاملاً مفيدي از آن عايد مردم نشد و علت اين بود كه اولاً كشاورزان عموماً صاحب زمين‌هاي غير مرغوب شده بودند و ثانياً امكان تهيه مواد و وسايل مورد نياز براي كشت زمين را نداشتند.

در ايران سابقه انجام اصلاحات ارضي به سال 1338 بر مي‌گردد. در اين سال به دنبال اعلام لزوم اصلاحات ارضي توسط كابينه دكتر اقبال، در تاريخ 24 اسفند ماه 1338، حداكثر سقف مالكيت اراضي كشاورزي آبي 400 و اراضي ديم 800 هكتار، به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد. اما اين مصوبه به دليل مخالفت آيت الله بروجردي به مرحله عمل نرسيد.

پس از انتخابات رياست جمهوري آمريكا و پيروزي جان اف كندي كانديداي حزب دموكرات در اواخر سال 1339، آنان تلاش كردند كه براي ادامه سلطه خود بر كشورهايي چون ايران، از طريق انجام اصلاحات اجتماعي، مانع از بروز نارضايتي در مردم شوند و به همين دليل با توصيه امريكا دكتر علي اميني ـ سفير سابق ايران در امريكا ـ در 16 ارديبهشت 1340 به صدارت رسيد و اجراي اصلاحات مورد نظر امريكا را آغاز كرد.

نكات قابل توجه در مورد موضوعات اين درس :

دلايل مخالفت روحانيون با لايحه انجمنهاي ايلالتي و ولايتي:

الف: سيد حميد روحاني در كتاب بررسي و تحليلي از نهضت امام خميني، ص 146 مي‌نويسد كه: قصد امام خميني مبارزه با رژيم شاه بود و اين مسأله ( لايحه انجمنهاي ايالتي و ولايتي ) فرصتي مناسب را براي ايشان بوجود آورد كه ضمن مبارزه با رژيم شاه از شائبه دخالت در سياست كه در حوزه علميه قم مذموم شمرده مي‌شد دور بماند چون علت مخالفت ايشان با لايحه حمايت از دين و مذهب بود و نه مسأله دخالت در سياست.

ب: امام خميني در تاريخ 12/2/1342 در ضمن يك سخنراني نگراني خود را از اينكه اين اقدام دولت در اعطاي حق رأي به زنان، گام اول در « تساوي حقوق من جميع الجهات » و آغاز « معارضه با اسلام » است، اعلام مي‌كند.

ج: در اعلاميه‌اي كه با امضاي 9 نفر از علماي بزرگ قم صادر شد، علت مخالفت با اين لايحه تعارض آن با قانون اساسي آن زمان اعلام شده و اينكه دولت حق تغيير قانون اساسي را ندارد.

د: استدلال ديگر امام در مخالفت با اين لايحه نگراني ايشان از كشاندن زنان به صحنه‌هاي فاسد اجتماع، و نيز اينكه مگر مردان حق رأي دارند كه زنان داشته باشند؟

به هر حال روحانيت در مخالفت با اين لايحه به نوشته روحاني به علت عدم توجيه افكار عمومي به مخالفت با حقوق زنان متهم شد.

توضيحاتي در مورد شخصيت‌هاي نامبرده شده در متن درس:

آيت الله بروجردي: نسب آيت العظمي سيد حسين بروجردي با سي واسطه به حضرت امام حسن مجتبي (ع) مي‌رسد. در سال 1292 قمري در بروجرد متولد شده و در 18 سالگي براي تكميل تحصيل به اصفهان رفت و فقه را نزد حاج سيد محمد باقر درچه‌يي و فلسفه را نزد ميرزا جهانگير خان خواند و پس از ده سال به نجف اشرف عزيمت و به درس آيت الله خراساني وارد گرديد. ايشان پس از مراجعت، سالها در بروجرد اقامت كرد. در سال 1324 ه‍. ش. به تهران آمد و عازم مشهد شد و پس از بازگشت از مشهد مقيم قم و مرجع تقليد شيعيان گرديد و حدود 16 سال مرجعيت عامه را عهده دار بودند.

براي مشاهده ي تصوير آيت الله بروجردي اينجا كليك كنيد.

امير اسدالله علم: وي فرزند ابراهيم علم ( شوكت الملك ) است كه در سال 1298 به دنيا آمد. او در سال 1324 به فرمانداري كل بلوچستان منصوب شد و سپس از سال 1327 تا 1329 در كابينه‌هاي مختلف پست وزارت داشت. وي در مقاطعي حساس همچون تصويب لايحه انجمنهاي ايالتي و ولايتي و نيز فاجعه 15 خرداد 1342 در مقام نخست وزيري بود. و سپس تا اواخر عمر يكي از نزديكترين مقامات كشور به شاه محسوب مي شد و در اواخر عمر وزير دربار بود و پيش از پيروزي انقلاب اسلامي در 25 فروردين 1357 درگذشت.

براي مشاهده‌ي تصوير علم اينجا كليك كنيد.